Kısa cevap: El yapımı bir deri ürünün kalitesi kesimde belirlenir. Usta önce deriyi "okur": sırt bölgesi en sıkı ve dayanıklı, karın bölgesi en esnek ve zayıf kısımdır. Yük taşıyan parçalar (askı, kemer, sap) sırt bölgesinden ve esnemeyecek yönde kesilir; kusurlu bölgeler ayıklanır. Ardından karton ya da metal kalıplar deriye yerleştirilir ve parçalar el bıçağıyla kesilir.
Fabrikasyon üretimde deri, pres kalıplarla ya da lazerle dakikalar içinde yüzlerce parçaya ayrılır. Atölyede ise kesim, üretimin en fazla düşünme gerektiren aşamasıdır. Çünkü kesimde verilen bir karar, ürünün yıllar sonra nasıl form alacağını belirler ve geri alınamaz.
Deriyi okumak: bir postun bölgeleri
Tabaklanmış bir dana derisi her noktasında aynı değildir. Hayvanın vücudundaki konuma göre derinin yoğunluğu, kalınlığı ve esnekliği değişir.
| Bölge | Özellik | Nerede kullanılır |
|---|---|---|
| Sırt (omurga boyunca) | En sıkı, en düzgün, en az esneyen bölge | Kemer, askı, çanta gövdesi, ön yüzler |
| Omuz | Kalın ama daha kırışık dokulu | Çanta gövdesi, karakterli yüzeyler |
| Karın (kenarlar) | Gevşek, esnek, daha ince | İç cepler, astar, küçük ara parçalar |
Bir çanta askısı karın bölgesinden kesilirse birkaç ay içinde uzar ve şekli bozulur. Aynı askı sırt bölgesinden kesildiğinde yıllarca formunu korur. Seri üretimde parçalar maliyeti düşürmek için derinin her yerinden çıkarılır; el yapımında ise parça, derinin kendisine en uygun bölgesinden kesilir.
Esneme yönü
Deri de kumaş gibi yöne göre farklı esner. Genellikle omurgaya paralel yönde en az, dik yönde daha fazla esner. Uzun ve yük taşıyan parçalar bu yüzden omurgaya paralel kesilir. Kesimden önce usta, derinin bir parçasını iki yönde hafifçe çekerek esnemeyi elle kontrol eder.
Kusurları ayıklamak
Hakiki deride hayvanın yaşamından kalan izler bulunur: çizikler, böcek ısırığı izleri, belirgin damarlar, yara izleri. Bu izlerin bir kısmı ürüne karakter katar ve bilinçli olarak görünür yüzeyde bırakılabilir. Ancak derinin yapısını zayıflatan izler (delik, derin yara) yük taşıyan parçalardan uzak tutulur. Usta, kalıpları deri üzerinde yerleştirirken bu noktaların etrafından dolaşır. Bu yüzden el yapımında bir posttan çıkan kullanılabilir parça miktarı, seri üretimden daha azdır.
Kalıp ve kesim
- Kalıp: Her ürünün parçaları için sert karton ya da ince metalden kalıplar hazırlanır. Kalıplar yıllar içinde, kullanımdan gelen geri bildirimlerle incelir ve iyileşir.
- İşaretleme: Kalıp derinin üzerine yerleştirilir ve kenarı ince bir uçla işaretlenir.
- Kesim: Düz hatlar çelik cetvel eşliğinde, kavisler ise serbest elle keskin bir deri bıçağıyla kesilir. Bıçak deriye dik tutulur; eğik kesilen bir kenar sonradan düzgün işlenemez.
- Kontrol: Karşılıklı gelecek parçalar (ör. çantanın iki yan yüzü) üst üste konup ölçüleri karşılaştırılır.
Kesimden sonra: tıraşlama
Katlanacak ya da birbirinin üzerine dikilecek bölgelerde deri kalın kalırsa ürün hantal durur ve dikiş zorlanır. Bu noktalarda derinin arka yüzü tıraşlanarak inceltilir. Tıraşlama, deriyi zayıflatmadan yalnızca gereken yerde incelttiği için ince işçilik gerektirir.
Kesimin ürüne etkisi
İyi kesilmiş bir üründe kenarlar düz ve diktir, karşılıklı parçalar birebir örtüşür, dikiş hattı düzgün ilerler ve ürün zamanla formunu korur. Kesimdeki özen, sonraki tüm aşamalarda (dikiş, kenar işleme, boyama) kendini gösterir.
Sıkça sorulan sorular
El yapımı ürünlerde neden iki ürün birebir aynı değil?
Her post farklıdır ve her parça derinin farklı bir bölgesinden gelir. Doku, damar ve ton farkları bu yüzden her üründe farklı görünür. Bu, ürünün seri değil tek tek üretildiğinin işaretidir.
Lazer kesim kötü müdür?
Lazer, hassas ve tekrarlanabilir bir yöntemdir; ancak deri kenarını yakarak keser ve kenarda koyu, sertleşmiş bir iz bırakır. El kesiminde kenar temiz kalır ve sonradan yuvarlatılıp boyanarak işlenebilir.
Atölyemizde her ürünü tek tek elde kesiyor, saraç dikişiyle dikiyoruz. Deri çantalarımızı ve deri cüzdanlarımızı inceleyebilirsiniz.